ศูนย์บ้านตึก

ศูนย์บ้านตึก เป็นพื้นที่ศิลปะอิสระที่ไม่แสวงหากำไร และเป็นหนึ่งในพื้นที่แรก ๆ ของประเทศไทยที่ริเริ่มและดำเนินการโดยศิลปิน ระหว่างปี 2536–2562 พื้นที่แห่งนี้ตั้งอยู่ในจังหวัดนนทบุรี และดำเนินงานร่วมกับ มูลนิธิเอ็มพาวเวอร์ (EMPOWER Foundation) องค์กรไม่แสวงหากำไรที่มุ่งส่งเสริมสิทธิและโอกาสให้แก่พนักงานบริการ ศูนย์บ้านตึกถือเป็น พื้นที่ศิลปะแสดงสดแห่งแรกของไทย และมีบทบาทสำคัญต่อการเติบโตของศิลปะแสดงสดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พื้นที่นี้เปิดให้ใช้งานโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย สำหรับกิจกรรมศิลปะ กิจกรรมทางสังคม และโครงการศิลปินพำนัก (artist residency) เพื่อสนับสนุนการแลกเปลี่ยนและการสร้างบทสนทนาใหม่ ๆ อย่างเสรีในระดับภูมิภาค

จุมพล อภิสุข 2516

ถ้าจะเรียกนิทรรศการภาพเขียน ชุด “จุมพล อภิสุข 2516” ครั้งนี้ว่าเป็นนิทรรศการย้อนหลัง ก็จะ เป็นงานย้อนหลังภาค 1 (Retrospective Part 1) ก็ไม่ผิดอะไร เพราะผลงานเหล่านี้เป็นงานที่สร้าง ขึ้นในยุคเริ่มต้นของชีวิตศิลปินของเขา

อนึ่ง ยกเว้นจิตรกรรมรูป “ข้าวต้มมัด” ที่ได้เคยนําออกแสดงที่หอศิลปจ่าง แซ่ตั้ง ในปี 2509 แล้ว ผลงานอื่น ๆ ทั้งหมดล้วนเพิ่งนําออกแสดงในประเทศไทยครั้งแรกทั้งสิ้น

ผลงานในชุด “จุมพล อภิสุข 2516 ถือกําเนิดในพื้นที่จังหวัดน่าน เมื่อจุมพล กับน้อย (จันทวิ ภา อภิสุข) กลับไปใช้ชีวิตที่ จ.น่าน (ระหว่างปี 2514-2516) ซึ่ง ณ พ.ศ. นั้น น่านเป็นพื้นที่ของ สงครามสองสมรภูมิ สมรภูมิหนึ่งอยู่บนป่าเขาในจังหวัดน่าน ที่มีการสู้รบประปรายระหว่างรัฐบาลไทย กับกองกําลังของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย อีกสมรภูมิหนึ่ง อยู่ไกลออกไปจากชายแดนไทย ในประเทศลาว นับว่าเป็นความใกล้ชิดที่สุดครั้งแรก ของการสู้รบปฏิวัติของประชาชน ที่ศิลปินหนุ่ม กับบัณฑิตสาว ได้รับสัมผัส แม้ว่าโดยส่วนใหญ่จะผ่านการบอกเล่าของทหารแนวหน้า ทั้งของ ฝ่ายรัฐบาลไทยและฝ่ายคอมมิวนิสต์ และจากการเฝ้าสังเกตุเฮลิคอปเตอร์ที่ลําเลียงทหารบาดเจ็บจาก แนวหน้า ใน รพ.นาน

กระทั่งเมื่อ จุมพล กับน้อย ได้ไปใช้ชีวิตอยู่ในต่างประเทศ ในปลายปี 2516 เป็นต้นไป ผลงาน ชุดนี้ ก็ยังได้รับการสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่องอยู่ 2-3 ปี ซึ่งได้คัดสรรค์มาออกแสดงอยู่ในชุดนี้

นอกจากห่างานศิลปะแล้ว ในช่วงที่อยู่น่าน จุมพล เขียนบทกวีสม่ําเสมอ และจํานวนหนึ่งได้รับ การตีพิมพ์ในวารสารนักศึกษามหาวิทยาลัยต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น “แสงเทียน “เงา” พลัง และใน นิตยสาร “สังคมศาสตร์ปริทัศน์ และ นิตยสาร “คาราวาน” (ดู รวมเล่มบทกวี วิญญาณร้อง 2515-16”)

ดังนั้นถ้าจะใช้รวมบทกวีเล่มนี้ เป็นเอกสารประกอบนิทรรศการครั้งนี้ ผู้ชมก็คงจะได้ภาพที่ ครบถ้วน ของจุมพล อภิสุข เวลานั้น ในขณะที่เขามีอายุย่างเข้าวัยเบญจเพส

ทํานองเดียวกัน กับบทกวีต่าง ๆ ในรวมเล่มกวีชุด “วิญญาณร้อง” ผลงานจิตรกรรมของ จุมพลเหล่านี้ ก็ไม่ได้เล่าเรื่อง หรือสาธยาย ถึงสถานการณ์เลย หากแต่เป็นบันทึก ถึงสภาวะภายใน ของตัวตนของเขา ที่ได้รับแรงกระแทกจากสังคม/การเมือง รอบตัวเขา แต่ถ้าเพื่อนร่วมยุคกับเราได้มา ชมนิทรรศการนี้ ก็คงจะร่าลึกถึงสภาวะนั้นได้ เป็นแน่แท้

นิทรรศการ “จุมพล อภิสุข 2516” จะแสดงที่ศูนย์บ้านตึก ระหว่าง 15 มีค. – 28 เมย. 2562